HỆ
SINH THÁI CÂY CHÈ
(Nguyễn
Dương Anh) Để
quản lý tốt nương chè, ta nên hiểu về hệ sinh thái của chè. Thuật ngữ “Hệ sinh
thái” chỉ có nghĩa đơn giản là sự kết hợp mọi thứ hiện hữu trong nương chè, cả
những thứ có sự sống (như cây chè và cách vi sinh vật), cả những thứ không có sự
sống (như nắng gió và mưa).
 |
|
(Gốc trà tại vườn trà Dương
Anh) |
Mọi
vật trong nương, đồi, bãi chè đều có tác động qua lại lẫn nhau. Do đó, thay đổi
một thứ sẽ gây tác động đến những thứ khác. Và, khi có gì mới được bổ sung vào
hệ sinh thái, nó sẽ gây tác động đến các cân bằng hiện có và làm hình thành
những mối quan hệ mới. với cả hai lý do trên, ta thấy mọi biện pháp canh tác
nông nghiệp đều có tác động rất lớn đến hệ sinh thái chè.
Thứ
nhất: các biện pháp nông nghiệp liên tục thay đổi hệ sinh thái qua việc gieo
hạt; cúp đốn, làm cỏ, sử dụng thuốc trừ sâu,
…
Thứ
hai: các biện pháp nông nghiệp bổ sung thêm các thứ mới vào hệ sinh thái (giống
mới, phân hóa học, tủ gốc,
…)
 |
|
(Một trong những loại sâu trên cây Chè - Bọ Nẹt - Thức
ăn của Chim) |
Do
đó, trước khi ra quyết định về áp dụng các biện pháp nông nghiệp, điều quan
trọng là chúng ta phải hiểu được hệ sinh thái nương, (đồi, bãi, vườn) chè
trước.
Các
yếu tố và mối quan hệ trong hệ sinh
thái.
Khi
chúng ta nghĩ về một đồi chè, có lẽ trước hết, chúng ta thường chỉ nghĩ về các
cây chè (nhất là nghĩ ngay đến cái gì thu hoạch được, như búp và lá, những phần
trên mặt
đất)
Nhưng
để quản lý tốt một nương chè, điều quan trọng là phải hiểu rằng cây chè chỉ là
một trong nhiều yếu tố khác nhau của hệ sinh thái chè. Hệ sinh thái chè bao gồm
rất nhiều yếu tố như cây chè, các loài cây khác, đất đai, sâu hại và bệnh hại
tồn tại trên cây chè, các loại côn trùng và sinh vật khác đang sống dựa vào các
sâu bệnh đó, cũng như thời tiết và nhiều yếu tố
khác:
 |
|
(Một trong những loài sâu luôn tồn tại trên cây Chè -
thức ăn của Chim) |
Chúng
ta nên xem xét hệ sinh thái trên đồi chè một cách tổng thể, vì mỗi yếu tố của hệ
sinh thái đều có một chức năng. Yếu tố này tác động lên yếu tố khác để giữ vững
sự cân bằng và tính ổn định. Bạn có thể coi một hệ sinh thái là một tập hợp các
yếu tố “đẩy” và “kéo” nhau. Mỗi vật thể sống như cây chè hoặc một số loài sâu
bướm được “đẩy lên” nếu được các yếu tố khác trong hệ sinh thái như thời tiết
hoặc đủ thức ăn ủng hộ. đồng thời, mỗi vật thể sống lại bị “đẩy xuống” do các
yếu tố không thuận lợi khác của hệ sinh thái như hạn hang, hoặc thiên địch ăn
thịt. chihs các tập hợp “đẩy và kéo” này đã giữ cho hệ sinh thái dược cân bằng.
Nếu một loài vật thể sống nào đó sắp trở nên thừa thãi, dần dần chúng sẽ bị “đây
xuống” bởi thời tiết xấu, hoặc bởi những vật thể sống khác, hoặc do thiếu thức
ăn.
 |
|
(Rệp đen trên cây Chè - thức ăn của nhện, kiến,
...) |
Hiểu
được cơ chế “kéo” và “đẩy” của hệ sinh thái là một vấn đề khó. Nhưng trước hết
phải nhận thức được rằng mọi yếu tố đều ảnh hưởng lẫn nhau. Nếu ta hiểu được
điểu này, hãy quan sát thận trọng xem những yếu tố bị thay đổi có ảnh hưởng đến
những yếu tố khác như
thế nào,
Chẳng
hạn: Bọ cánh tơ thường xuất hiện nhiều hơn ở chỗ có cỏ hay ở chỗ không có cỏ? Cỏ
có tác động đến mật độ thiên địch hay không? Chất liều tủ tế tác động đến chất
lượng của đất, nhưng nó có tác động đến sức khỏe cây chè hay không? Còn tác động
vê mưa và độ ẩm thì như thế nào? Bằng cách quan sát thận trọng và so sánh các
quan sát của mình với những vườn khác, bạn sẽ có thể hiểu được và quản lý được
hệ sinh
thái.
(Tài
liệu tham khảo: HD sinh thái - Quản lý dịch hại tổng hợp trên cây Chè - Michael
R.Zeiss, Koen den Braber - Trần Hữu Nam dịch - CIDSE Tại Việt Nam -
6/001)
Page: https://www.facebook.com/phieuducungtra